เรียนรู้ถึงอันตรายของการใช้ยาผิดวิธี ทำไมคนไทยดื้อยาสูงถึง 80% และแนวทางป้องกันโรคเรื้อรังโดยไม่ต้องพึ่งยาเพียงอย่างเดียว
อันตรายจากการใช้ยาผิดวิธี ภัยเงียบที่ควรรู้
ผลกระทบจากการใช้ยาผิดวิธี
ปัจจุบัน ปัญหาการใช้ยาผิดวิธีเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนอย่างมาก โดยเฉพาะการซื้อยาเองโดยไม่มีเภสัชกรให้คำแนะนำ ทำให้เกิดความเสี่ยงจากการได้รับยาที่ไม่เหมาะสมหรือได้รับยาเกินขนาด ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายต่อชีวิต
คนไทยดื้อยาปฏิชีวนะเพิ่มขึ้น
สาเหตุของภาวะดื้อยา
หนึ่งในสาเหตุหลักที่ทำให้คนไทยดื้อยาปฏิชีวนะสูงถึง 80% มาจากพฤติกรรมการใช้ยาแบบผิด ๆ เช่น:
- กินยาไม่ครบขนาด
- ใช้ยาตามคำแนะนำของคนอื่น
- ใช้ยาแรงเกินไปโดยไม่จำเป็น
- หยุดยาเองเมื่ออาการดีขึ้น
ผลกระทบจากภาวะดื้อยา
เมื่อร่างกายดื้อยา เชื้อโรคที่เกิดขึ้นจะมีความรุนแรงมากขึ้นและรักษาได้ยากขึ้น เช่น เชื้อฝีหนอง อีโคไล การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะและกระแสเลือด อีกทั้งเด็กเล็กยังมีแนวโน้มดื้อยาเพิ่มขึ้นสูงถึง 90% ทำให้การรักษาซับซ้อนและมีค่าใช้จ่ายสูงขึ้น
ร่างกายพังเพราะยา
ผลข้างเคียงของการใช้ยาเกินขนาด
หากใช้ยาต่อเนื่องหรือเกินขนาด อาจเกิดผลข้างเคียงร้ายแรง ได้แก่:
- ผื่นคัน ผิวหนังพอง แพ้แสงแดด
- แผลในกระเพาะอาหาร ระบบทางเดินอาหารอักเสบ
- ภาวะซึมเศร้า มึนงง ง่วงซึม
- ภาวะไตวาย หัวใจล้มเหลว และเส้นเลือดสมองตีบตัน
พิษจากยาพาราเซตามอล
แม้แต่ยาพาราเซตามอลที่ใช้กันทั่วไป หากกินเกิน 4 กรัมต่อวัน อาจนำไปสู่ภาวะตับวายและเสียชีวิต ซึ่งเป็นเหตุผลที่สหรัฐฯ มีมาตรการลดปริมาณยาในแต่ละเม็ดและเพิ่มคำเตือนบนฉลากยา
การใช้ยาในโรคเรื้อรัง
ผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่ต้องใช้ยาอย่างต่อเนื่องมักเผชิญกับปัญหาผลกระทบจากยา เช่น โรคตับและโรคไตจากการใช้ยานาน ๆ นอกจากนี้ การศึกษาพบว่าผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่รักษาด้วยยาเพียงอย่างเดียวกว่า 12 ปี ไม่มีใครหายขาด มีแต่อาการทรุดลง
ป้องกันดีกว่ารักษา
โรคเรื้อรังป้องกันได้
โรคเรื้อรังหลายโรคสามารถป้องกันได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงและประหยัดค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพมหาศาลเมื่อเทียบกับการรักษา
แนวทางการป้องกันที่มีประสิทธิภาพ
- รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่
- ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาฟุ่มเฟือย
- ปรึกษาแพทย์และเภสัชกรก่อนใช้ยา
หนทางป้องกันและรักษาที่ถูกต้อง
แพทย์ส่วนใหญ่มักแนะนำให้ดูแลสุขภาพเบื้องต้นอย่างถูกต้อง การรู้เท่าทันโรคและการดูแลสุขภาพด้วยตัวเองเป็นปัจจัยสำคัญในการป้องกันและลดการพึ่งพายาเกินจำเป็น ซึ่งจะช่วยให้ชีวิตมีคุณภาพที่ดีขึ้นและลดความเสี่ยงของโรคเรื้อรังในระยะยาว